جشن رسايي و تندرستي و سرسبزي برتمام همكيشان خجسته باد جشن خوردادگان

منوچهر ارغواني - جشن خوردادگان روزخورداد از خوردادماه برابر با چهارم خورداد در گاهشماری ایرانی جشنی در ستایش و گرامیداشت «خرداد»( خورداد) که در اوستایی »هَئوروَتات« (haurvatat) و در پهلوی«خُردات» خوانده می­شود و به مانک رسایی و تندرستی و کمال و نام یکی از هفت امشاسپند است

واژه­ی اوستایی «هئوروتات» در سانسکریت  به صورت«سَئوروَتات» آمده است و «کوشیار اصفهانی» آن را«عید البقر»نوشته است.

خورداد = (خرداد) امشاسپند نگاهبان آب­ها، نهرها و دریاها است و مظهری است از مفهوم نجات بشر و از آنجا که پاره­ای از مراحل آفرینش، مانند آب و گیاه به گونه­ی طبیعی جفت­اند، همواره در متون کهن همراه با امرداد، امشاسپند ن گاهبان گیاه آورده می­شود.

پیش­کش این دو امشاسپند ثروت و رمه (چهار پایان) است، به گونه­ای که این دو، نماینده­ی آرمانهای نیرومندی، سر چشمه­ی زندگی و رویش هستند.

هماوردان خاص آن­ها، دیوان‌ «گرسنگی» و «تشنگی»اند و همکاران خورداد نیز، ایزد «تیشتر» و «باد» و «فروهر پرهیزکاران» هستند.

 در باور ایرانیان، خورداد در هنگام حمله­ی اهریمن، آب را به یاری فروهرها می­ستاند، به باد میسپارد و باد آن را با شتاب به سوی کشورها می­برد و به وسیله­ی ابر می­باراند.

در نامگذاری ماه­ها، خورداد و امرداد در دو طرف ماهی هستند که نماد آن «تیر» یا «تیشتر» است و تیشتر ایزد باران است.

در بُـندهشن ))Bundahisn آغاز آفرینش))، یکی از کتاب­های پهلوی که بر اساس ترجمه­ها و تفسیرهای اوستا تدوین یافته و در بردارنده­ی اسطوره­های مربوط به آفرینش، تاریخ اساطیری و واقعی ایرانیان، جغرافیای اساطیری و حتی نجوم و ستاره شناسی است، درباره­ی این امشاسپند آمده است :

    خورداد سرور سال­ها و ماه­ها و روزهاست ؛ [ و این ] از این روی است که او سرور همه است. او را آب مایملک دنیوی است. هستی، زایش و پرورش همه­ی موجودات جهان از آب است و زمین را نیز آبادانی از اوست. چون اندرسال، [ اگر ] نیک شاید زیستن، به سبب خرداد است ... او که آب را رامش بخشد یا بیازارد، آن گاه، خورداد [ از او ] آسوده یا آزرده بود. او را همکار، تیر و باد و فروردین است»

در یشت­های اوستا، برای دو امشاسپند، «اردیبهشت» و «خرداد»، هر یک یشتی جداگانه موجود است. «خرداد یشت»، چهارمین یشت اوستا است که متاسفانه آسیب زیادی دیده و بسیاری از واژگان آن از بین رفته یا ناخواناست. ولی در آنچه اکنون دردست است (در یازده بند)، به یاد کردن از امشاسپندان به ویژه خورداد سفارش بسیار شده، چون یاد آنان دیوان را دور می­سازد و یاد خورداد، به ویژه دیو «نسو»= (دیو فساد و گندیدگی) را می­راند. دراین یشت، به صراحت آمده که خداوند امداد و رستگاری و رامش و سعادت را از طرف امشاسپند خرداد به مرد پاک دین  می بخشد.

در بند ده این یشت می­خوانیم :

«او را  - امشاسپند خرداد را - برای فـَرّ و فروغش با نماز به بانگِ  بلند و با زَور (1) می­ستاییم.

ما امشاسپند خورداد را با هَوم (2) آمیخته با شیر، با بَرسَم (3) با زبان خرد، و «منثره» با اندیشه و گفتار و کردار [ نیک ]، با زَور و با سخن رسا می­ستاییم.»

نیاکان فرهیخته­ی ما در این روز به کنار چشمه­سارها، رودها و دریاچه­ها رفته و همراه با نیایش اهورامزدا و جشن و شادمانی تن خود را نیز با آب می­شسته­اند.

 ابوریحان بیرونی نیز در آثار الباقیه به مراسم شستشوی ویژه­ای که در این روز برگزار می­شده است اشاره می­کند.

اهورامزدا از سرچشمه­ی بخشایندگی خویش این فروزه را به واسطه­ی امشاسپند هئوروتات به آفریدگان خود بخشیده تا هر پدیده­ای رسا گردد و رسایی و تندرستی نه تنها ویژه­ی این جهان است، بلکه رسایی مینوی و تندرستی روح و روان، هدف والای جهانیان است.

 اهورامزدا می­خواهد که همگان به یاری امشاسپند هئوروتات از این بخشایش مینوی و مهربانی حقیقی برخوردار گشته و هرکس بتواند با نیروی رسایی و پرورش و افزایش آن در وجود خویش، دارای مقام رسایی و کمال بی­زوال گردد.

 

پانوشت­ها :

زَور نوعی فدیه آیینی که در آن معمولا آب یا شیر و یا نوشیدنی­های دیگر می­ریزند.

  هَوم گیاهی مقدس که در برخی از جشن­ها با کوبیدن آن در هاون نوشیدنی­ای درست می­کنند و فشردن آن آیینی از نوعی قربانی غیر خونین است.

بَرسَم دسته­ای از شاخه­های کوچک درختان که با نواری به هم متصل می­شوند و در مراسم آیینی به کار برده می­شوند.

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد

فرتوری از نگارخانه

hoshangsijon3_20140528_653162997821.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2