اسطوره های ملی و تا ابد فراموش نشدنی ایران   
چکیده ای از واپسین سالهای فرمانروایی ساسانیان   

 بهنام ایرانپور - شنیدی قصه غصه آن شهریار ایران شهر را که بهر آزادی میهن آنقدر دوید که آخر نفس از سینه اش در دمید؟

پس از اینکه خسرو پرویز در ادامه پیکار با قدرت خواهی  بهرام چوبین که منجر به قتل پدرش هرمزد چهارم نیز گردیده بود ناکام ماند و همدستی بسیاری از اشراف و روحانیون دربار را نیز با بهرام دید به ناچار به بیزانس (روم شرقی)پناهنده شده تا شاید با کمک موریس امپراطور بیزانس دوباره به قدرت باز گرد که سرانجام موفق نیز گردید.

اما دیری نگذشت که بمانند همین ماجرا این بار در دربار بیزانس روی داد و این بار نوبت خسروپرویز بود که جبران دین نماید.در روم فوکاس نامی با به قتل اوردن موریس به قدرت رسیده بود…

شرح این نبردها که با پیروزیها و شکستهای بسیار برای طرفین همراه بود بیرون از بحث ماست اما فرجام پادشاهی خسرو که کاملا با این اقدام او گره خورد بسییار غم انگیز است:

در پی این نبردهای دراز که از سال 603م اغاز و تا سال 630م به طول انجامید خزانه کشور خالی -ارتش زیاندیده و فرسوده -نیروی کار کشور پایین-به سبب مالیات های فزاینده که نیاز جبهه های جنگ را براورده میکرد  کشور رو به ویرانی میرفت و خشکسالی و قحطی نیز مزید بر علت و درباریان ضد خسرو گشته بودند.در چنین محیطی خسرو که به جانشینی مردانشاه  میل داشت به دست دیگر فرزندش شیرویه(قباد دوم)که اکثریت دربار را به دست اورده بود دستگیر و به قتل رسید وپروژه فروپاشی خاندان ساسان رسما کلید خورد...پس از خسرو طی کمتر از 5 سال 12 نفر به پادشاهی رسیدند که 2 نفرشان زن بودند:

قباد دوم(شیرویه) - اردشیر سوم-  خسرو سوم – جوانشیر-  پوران دخت-  گشنسب بنده - اذرمیدخت - هرمزد چهارم - خسرو چهارم - پیروز دوم - خسرو پنجم(خورزاد) و سرانجام  یزدگرد سوم.

هر کدام از این 12 نفر به هنگام به قدرت رسیدنشان باچند دستگیهای بزرگ قدرت روبرو میشدند و کار مداخله اشراف-روحانیان و فرماندهان به جایی رسید که پادشاهان وقت چند ماهی بیشتر دووام نمیاورد.

 و اما سرانجام واپسین پادشاه ملی ایران یزد گرد /پسر شهریار برادر قباد که در پی برادر کشی شیرویه در پارس متواری بود در چنین محیطی در استخر پارس و در اتشکده ناهید در سال 632م در 15 سالگی با حمایت شماری از بزرگان به پادشاهی ایران برگزیده شد و وارث کوله باری از مشکلاتی شد که شاید هیچ یک از شاهان پیشین ذره ای از ان را درک نکرده بودند…

بزرگترین و سرامد این دشواریهای پیش روی خطر فزاینده تازیان بود که پس از نیمچه پیروزیهایی که بویژه از زمان خسرو بدست اورده بودند و اکنون نیز به واسطه ظهور پیامبری از پیامبران خدا به وحدت درونی رسیده بودند و کل شبه جزیره را زیر یک پرچم گرد اورده بودند بیش از پیش جلب نظر میکرد.انان بویژه در دوره حاکم سیاس خود عمر که با وعده و وعیدهای دلربای :غلامان سپید و کنیزکان وهمخوابگان زیبای ایرانی و پول فراوان خزاین ایران و اذوغه بسیار نهفته در انبارهای  سرزمین ایران و… بربرهای بیابانگرد و گرسنه عربستان را در لباس مجاهد راه خدا تجهیز میکرد بیشترینه هجمه خویش را به مرزها و درون کشورمان اغاز کردند.

یزدگرد که فرزند بحرانی بود گه ابستن اقدامات بی پروای خسرو بود در حالی  در ان شرایطی که شرح ان رفت به شاهی رسید که هنوز بخشهایی از کشور اطاعت امر او نمیکردند.با این حال او نمونه کامل و بدون خدشه یک حاکم واقعی و میهن پرست را به نمایش می گذارد که تا اخرین نفس هر چه در توان دارد دریغ نمیکند و یک لحظه در تاریخ گزارشی مبنی بر فروگزاری این مسئولیت سنگین را از جانب او نمیبینیم...

زد و خورد ها ی مرزی با روی کار امدن یزدگرد ادامه میابد و شکست و پیروزی نصیب دو سو میشود.اما چیزی که مبرهن است اینست که از یک سو تازیان از هیبت هزار ساله ایران می هراسیدند و جرات یک حمله فراگیر را هنوز نداشتند.از سوی دیگر ایرانیان همچنان خطر اعراب را یا نا چیز میشمردند ویا انقدر غرق در مسائل درونی خویش بودند که فرصت ان را نمیافتند که تا پیش از ان که این غده بد خیم پیکره جهان باستان به سرطان بدل شود انرا از ریشه بخشکاند.

به هر روی کار در سال637م به نبردی موسوم به قادسیه در محلی به همین نام در جنوب کربلای امروزی کشیده شد.در پی این شکست تازیان ترس را باختند و به سوی تیسپون روانه شدن.یزدگرد که ماندن در پایتخت بی دفاع را بی ثمر میدید دربار را به طرف شرق تخلیه نمود و این اغاز سرگردانی او بود.تیسپون سقوط کرد و غارت و کشتار پایان او بود.در این زمان مشاوران دو راه پیش پای یزذگرد مینهند:

1.رفتن به دامان نفوذناپذیر و امن طبرستان که به واسطه انبوه جنگلها و البرز پیر یکه پناهگاه امن ایران در طول سلسله های گوناگونش بوده است.

2.گریز به شرق باز و کمک گرفتن از ترکان و چینیان و حاکمان ایرانی ولایات شرق

اما یزدگرد به شمال به چشم بن بستی مینگریست که توان هر اقدامی را از او خواهد گرفت و سرانجام تابوت مرمرین او را بسترگاه خواهد بود.بنابرین بر خلاف دیدگاه برخی بزرگان شاه ازاده را که قفس ننگش بود راه دوم را برگزید...

در اینجا برای نخستین بار(؟)منابع از دست به دامان شدن وی به دربار  سلسله تانگ(چین) خبر میدهند(:638م)

اکنون که پس از شکست بزرگ قادسیه و سقوط تیسپون افسانه ای  اندازه خطر برای همه حاکمان شهرهای ایران رخ نموده بود خواه نا خواه شاهد بزرگترین همبستگی ملی بعد از نبرد های خسرو با روم هستیم.واپسین سپاه بزرگ ایران به فرمان شاه به طرف غرب به راه می افتد تا اخرین تلاش رسمی نیروهای ایران را در راه ازادی به سامان رساند...

دو سپاه در نبردی سخت در محل نهاوند امزوزی به هم می خورند(642م) و فرجام کار باز شکست ایران بود...

در این مرحله  بسیج عمومی فرمانروایان استانها و شهرها به هم می خورد پیکار شهر به شهر در دستور کار  گنجانده میشود.اما دیگر بار ستاره نویی در اوضاع نابسامان ایران می درخشد و ان ورود نیروهای داوطلب مردمی به کارزار با تازیان است...

در حالی که پس از فتح الفتوح نهاوند اعراب دیگر هیچگونه مانع جدی پیش روی خود نمی دیدند به فتح شهر به شهر ایران دست زدند.اما پادشاه بیکار ننشست .او برای بار دوم گروهی را که در ان  خاندان ساسان بویژه  پیروز و بهرام پسرانش و نیز سه دخترش به همراه گروه کثیری از ایرانیان بودند برای دریافت کمک راهی چین می کند و خود به همراه سردارانش به سوی شرق میشتابد تا واپسین نیروهای ان سامان را برای حمله دوباره(که هیچگاه رخ نداد)بسیج کند...

او سرانجام به مرو که مسلخ او میشود پا میگذارد.در اینجا چند روایت است:

تاریخدانان می گویند که چون یزد گرد به سبب درگیری با تاریان فرصت رسیدگی به مالیاتها را نداشته حال که به مرو رفته بود ماهویه مرزبان مرو که از جمله انانی بود که مالیات عقب افتاده داشت گمان برد که یزگرد به ان جهت نزدش رفته و ...به هر روی حضور یزدگرد را از هیچ سو بر نتافت و از در خیانت برامد.شاه را کسانش این اندیشه او رساندند و او بگریخت و سواران ماهویه نیز در پی اش.در اینجا حکیم فرزانه طوس فردوسی  اسیابانی را که وی به او پناه برد عامل قتلش می داند که به البسه شاه چشم داشت.اما از دید ثعالبی این سواران ماهویه اند که او را می یابند و با طناب خفه می کنند و به رود جیحونش می اندازند.

نبود پیکرش را کفن شایسته تر خون

ببود تابوتش اب و ابی رفت با جیحون...

ادامه دارد...

 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • مهمان - مهمان

    خیلی ممنون از دیدگاهاتون... :sigh :cry :(

فرتوری از نگارخانه

payanjam285_20080804_569802707.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2