تفسير چهارشنبه سوري در آيين زرتشتيان و شاهنامه فردوسي تفسير چهارشنبه سوري در آيين زرتشتيان و شاهنامه فردوسي    

  منوچهر ارغواني - ازچهارشنبه سوري با نام جشن سوري  ياد شده است كه در معني واژه و تفسير آن عقايد مختلف است این آیین از نظر سنت زرتشتیان چنین تفسیر شده است

در باور ما زرتشتیان ده روز ماند به عید را به پیشواز روان فروهر درگذشتگان می رویم یعنی روز اشتاد از ماه اسفند پنجه کوچک شروع می شود و بنا به سنت ها و بنا به باورمان سر کوچه ها و محله ها در زمان قدیم آتش روشن می کردند و با این عمل به پیشواز روان فروهر درگذشتگان می رفتیم

 و بعد از پنجه بزرگ که آخرین روز آن وَهيشتواش است شب هنگام یا سپیده دم به پشت بامها میرفتیم و روی بامها آتش روشن می کردیم و روان فروهر در گذشتگان را بدرقه می کردیم در فرهنگ ما روزهای شنبه یک شنبه دوشنبه و چهار شنبه وجود ندارد و روزهای ما با نام اورمزد آغاز و به انارام ختم می شود.

 

و یکی از این روزها که در سر کوچه ها و خیابان ها آتش روشن می کردند  این روز با شب چهار شنبه مصادف شد و این كه  اعراب، روز چهارشنبه را نحس مي‌دانستند و درآن روز عروسي و مسافرت و حمام و ... نمي‌كردند. و احتمالا ايراني ها تحت تاثير اعراب ،آخرين چهار شنبه سال را با مراسمي به پايان مي‌بردند تا از نحسي چهار شنبه هاي سال جديد دور باشند.   پس این روز را به عنوان چهار شنبه سوری آتش روشن می کردند تا نحسی آن روز را از بین ببرند و بعد ها در فرهنگ ایران به اسم چهارشنبه سوری جا افتاده است

 

   این مراسم برگرفته از سنت ماست ولي جزء آيين ما نيست چون ما زرتشتیان به آتش بی حرمتی نمی کردیم   ما به آن احترام می گذاریم  آنچه که در فرهنگ ما هست هنگامی که پنجه کوچک شروع می شود بر سر کوی و محله ها آتش روشن می کردیم و به پیشواز روان فروهر درگذشتگان مي رفتند و شب پاياني پنجه که  روز بعد آن اورمزد و فروردین ماه بوده بر فراز بامها آتش روشن می کردند و روان فروهر در گذشتگان را بدرقه می کردند.

 

و بر این باور بودیم که در این 10 روز روان فروهر در گذشتگان به خانه ها کوچه ها و محله ها می آمدند و سر کشی می کردند که ببینند   خانه آنها تمیز باشد پاک باشد خانواده ها در کنار هم باشند و با هم همازوری داشته باشند آنها خوشحال و شاد می شدند و برکت به آن خانه می آمد و اگر بر عکس بود ناراحت می شدند و وقتی از اینجا می رفتند با این نگرانی با این دل آزردگی تا سال آینده برگردند و ببینند آیا خانواده شان کنار هم هستند یا خیر و به این شکل ما به این سنت ها و باور ها اعتقاد داریم .

 

فلسفه چهارشنبه سورى بروایت شاهنامه فردوسی 

 

سور به معناى ميهمانى و جشن مى باشد و اما چرا چهارشنبه سورى و چرا آتش برافروختن و چرا از روى آتش پريدن؟ براساس سروده هاى پيروز پارسى، حكيم فردوسى، سياوش فرزند كاووس شاه در هفت سالگى مادر را از دست مى دهد. پادشاه همسر ديگر را برمى گزيند، سودابه كه زنى زيبا و هوسباز بود عاشق سياوش مى شود:


يكى روز كاووس كى با پسر

نشسته كه  سودابه  آمد ز در 

زنـاگـاه  روى  سياوش  بديد

پرانديشه گشت و دلش بردميد 

زعشق رخ او  قرارش  نماند

همه مهر اندر دل آتش نشاند

سودابه در انديشه بود تا به گونه اى سياوش را به كاخ خويش بكشاند، دختر زيبا و جوان خود را بهانه حضور  سياوش كرده و او را فرا خواند: ـ

كه بايد كه رنجه كنى پاى خويش 

نمائى مرا سرو بالاى خويش 

بياراسته خويش چون نوبهار 

بگردش هم از ماهرويان هزار

آنگاه كه سودابه سياوش را در كاخ خويش يافت به او گفت: ـ


هر آنكس كه از دور بيند ترا 

شود  بيهش  و برگزيند  ترا 

زمن هر چه خواهى، همه كام تو 

بر آرم ، نپيچم  سر از  دام تو 

من  اينك   به پيش  تو افتاده ام

تن  و جان  شيرين  ترا داده ام

 

سودابه پس از اين كه از مهر و عشق خود به سياوش مى گويد و همزمان به او نزديك مى شود. ناگاه او را در آغوش كشيده و مى بوسد


سرش تنگ بگرفت و يك بوسه داد 

همانا  كه  از شرم  ناورد  ياد 

رخان سياوش چو خون شد ز شرم 

بياراست  مژگان  به  خوناب گرم 

چنين گفت  با  دل  كه  از كار ديو 

مرا  دور  داراد   كيوان  خديو 

نه  من  با  پدر بى وفائى  كنم 

نه  با اهرمن  آشنائى  كنم

سياوش با خشم و اضطراب و دلهره به نامادرى خود گفت: ـ

سر بانوانى  و هم  مهترى 

من ايدون گمانم كه تو مادرى

سياوش خشمناك از جاى برخاسته و عزم خروج از كاخ سودابه را كرد. سودابه كه از برملا شدن واقعه بيم داشت داد و فرياد كرد و درست بسان افسانه يوسف و زليخا دامن پاره كرده و گناه را به سياوش متوجه كرد و چنانچه در نمايشنامه افسانه، افسانه ها نوشتيم، اكثر افسانه هاى سامى، افسانه هاى شاهنامه مى باشد كه رنگ روى سامى گرفته است و نيز در آئين اوستا نوشته ايم كه كتاب اوستا يك كتابخانه كتاب بوده است كه تاريخ شاهان ايران يكى از ۱۲۰ جلد كتاب، كتابخانه اوستا مى باشد و چگونگى به نظم آوردن آن را توسط فردوسى در زندگينامه پيروز پارسى، يعنى حكيم ابوالقاسم فردوسى شرح داده ام... بارى سياوش به سودابه مى گويد كه پدر را آگاه خواهد كرد

 

از آن تخت برخاست با خشم و جنگ 

بدو اندر آويخت سودابه چنگ 

بدو  گفت  من راز دل  پيش تو 

بگفتم  نهانى  بد انديش  تو 

مرا خيره خواهى كه رسوا كنى؟ 

به پيش خردمند رعنا كنى 

بزد دست و جامه بدريد پاك 

به ناخن دو رخ را همى كرد چاك 

برآمد خروش از شبستان اوى 

فغانش زايوان برآمد بكوى

در پى جار و جنجال سودابه، كيكاووس پادشاه ايران از جريان آگاه شده و از سياوش توضيح خواست سياوش به پدر گفت كه پاكدامن است

و براى اثبات آن آماده است تا از تونل و راهرو آتش عبور كند. سياوش گفت اگر من گناهكار باشم در آتش خواهم سوخت و اگر پاكدامن باشم از آتش عبور خواهم كرد 

سراسر همه دشت بريان شدند 

سياوش بيامد به پيش پدر 

يكى خود و زرين نهاده به سر 

سخن گفتنش با پسر نرم بود 

سياوش بدو گفت انده مدار 

كزين سان بود گردش روزگار 

سرى پرز شرم و تباهى مراست 

سياوش سپه را بدا نسان بتاخت 

تو گفتى كه اسبش بر آتش بساخت 

زآتش برون آمد آزاد مرد 

لبان پر ز خنده برخ همچو ورد 

چو بخشايش پاك يزدان بود 

دم آتش و باد يكسان بود 

سواران لشكر برانگيختند 

همه دشت پيشش درم ريختند

سياوش به تندرستى و چاپكى و چالاكى به همراه اسب سياهش از آتش عبور كرد و تندرست بيرون آمد.


يكى شادمانى شد اندر جهان 

ميان  كهان  و ميان  مهان 

سياوش به پيش جهاندار پاك 

بيامد بماليد رخ را به خاك 

كه از نفت آن كوه آتش پَِـرَست 

همه  كامه  دشمنان كرد پست 

بدو گفت شاه، اى دلير جهان 

كه پاكيزه تخمى و روشن روان 

چنانى كه از مادر پارسا 

بزايد شود بر جهان پادشا 

سياوخش را تنگ در برگرفت 

زكردار بد پوزش اندر گرفت 

مى آورد و رامشگران را بخواند 

همه كام ها با سياوش براند 

سه روز اندر آن سور مى در كشيد 

نبد بر در گنج بند و كليد! ـ

اين اتفاق و آزمايش عبور از آتش در بهرام شيد (سه شنبه) آخر سال روى داده بود و از چهارشنبه تا ناهيد شيد (جمعه يا آدينه) جشن ملى اعلام شد و در سراسر كشور پهناور ايران به فرمان كيكاووس سورچرانى و شادمانى برقرار شد

 

و از آن پس به ياد عبور سرفرازانه سياوش از آتش همواره ايرانيان واپسين شبانه بهرام شيد (سه شنبه شب) را به ياد سياوش و پاكى او با پريدن از روى آتش جشن مى گيرند.  ـ

 

دراين راستا :

بعضي از مراسم و تفسير ديگري ازجشن چهارشنبه سوري 

 

 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • مهمان - مهمان

    همانگونه كه پيشتر گفته شد، در پايان شب سال كه پايان جشن گاهان بارهمسپهمديم است، نيكان ما يا زرتشتيان بر روي بام رفته و فانوسی به لبه بام خود می گذاشتند كه تا بامداد روشن است. سپيده دم بر روی بام می رفتند و آتش افروزی آغاز مي شد كه با نوای اوستا در هم مي آميخت. اين آيين با دميدن نخستين رخش خور پايان می پذيرفت و نوروز آغاز می شد.
    گويا پس از حمله اعراب برای خوار كردن اين آيين، آتش را از بالای بام خانه‌ها به روی زمین آوردند و از رويش پريدند و با گفتن، سرخی تو از من زردی من از تو، خواستند از ارزش آن بكاهند

  • مهمان - مهمان

    با درود فراوان به نگارنده متن زیبا و آموزنده؛باید گفت که آتش چه در پشت بام روشن شود چه در روی زمین چه در زیرزمین خاصیت پاک کنندگی و دیو سوزی را دارد پس نباید به روشن شدن آتش در روی زمین,و پریدن ازروی آتش ناراحت شد بلکه باید نفس کار را که روشن کردن آتش اهورائی و پاک کننده هست توجه داشت مهم خاموش نشدن آتش هست نه کی و کجا روشن شدنش؛امید که گرمای آتش اهورائی همیشه در دل پویندگان راه راستی و آزادگی روشن و جاودان باشد بدرود

فرتوری از نگارخانه

ashtadsalmandantehran2_20090110_46372444.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2